Eko - Hewelianum
EKO – Hewelianum jest projektem utworzenia Pofortecznego Parku Edukacyjnego na terenie Fortu Góry Gradowej w Gdańsku. Stanowi on element większej koncepcji budowy Centrum Hewelianum (kompleksu edukacyjno – rekreacyjnego).
Największym problemem większości dużych miast jest brak terenów zielonych będących miejscem rekreacji i odpoczynku dla mieszkańców. W centrum Gdańska, w pobliżu najważniejszych szlaków komunikacyjnych oraz historycznego i turystycznego centrum miasta, znajduje się teren Fortu Góry Gradowej. Jego niezwykłe walory przyrodnicze, licznie występujące tu unikalne gatunki fauny i flory, wkomponowane w historyczną zabudowę fortu, sprawiają, że miejsce to ma olbrzymi potencjał edukacyjny i rekreacyjny.
Cele projektu:- ochrona unikalnego środowiska przyrodniczego stanowiącego żywą pracownię biologiczną w ekosystemie Fortu Grodzisko,
- podniesienie poziomu świadomości ekologicznej społeczeństwa, dzięki udostępnieniu nowych ścieżek przyrodniczych oraz prezentacji form ochrony (użytki ekologiczne, pomniki przyrody),
- zwiększenie atrakcyjności miejsca poprzez utworzenie parku miejskiego, udostępnienie terenów rekreacyjnych obejmujących ścieżki spacerowe i przyrodnicze, place zabaw i doświadczeń, obiekty widowiskowe oraz miejsca wypoczynku.
W XVII wieku teren obecnego Góry Gradowej został ufortyfikowany i w swojej militarnej funkcji przetrwał do końca I wojny światowej. W okresie międzywojennym stał się w części terenem rekreacyjno-parkowym. Jego obronny charakter miał decydujący wpływ na ukształtowanie zieleni. Do I wojny światowej zieleń forteczna spełniała głównie funkcje militarne:
- Krzewy w formie żywopłotów oraz drzewa sadzone na przedpolu i przeskoku pełniły funkcję przeszkody.
- Funkcję maskującą spełniały nasadzenia drzew w regularnych, długich, wąskich, pasmowych szpalerach, które utrudniały właściwą ocenę odległości oraz stosowanie nasadzeń w linii fortów grup lub pasm zieleni, wtapiających fort w otaczający krajobraz.
- Funkcję użytkową spełniały plantacje drzew przeznaczonych jako budulec elementów przeszkodowych i technicznych oraz jako elementy wzmacniające strukturę wałów.
- Reprezentacyjnym budynkom wojskowym towarzyszyła zieleń o charakterze ozdobnym, ogrody o układzie najczęściej geometrycznym.
- Ważną część terenów fortyfikacji stanowiły powierzchnie trawiaste; był to najskuteczniejszy sposób umacniania wałów ziemnych przed erozją.
Zmiana funkcji ternu pociągnęła za sobą również zmianę funkcji roślinności. Styl okresu międzywojennego charakteryzuje się harmonijnym powiązaniem przeciwieństw geometrii i swobody.
Jednym z najstarszych zachowanych elementów fortyfikacji jest Bastion Neubauera. Po jego północno-zachodniej stronie znajduje się najstarsza grupa drzew, wiek części okazów sięga 200 lat. Spotkać można wśród nich głównie: klony zwyczajne (Acer platanoides) oraz dęby szypułkowe (Quercus robur).
Rozpoczynając wędrówkę od wejścia od ulicy Nowe Ogrody można zatrzymać się na kilka chwil przy mokrej fosie. Staw jest siedliskiem wielu gatunków płazów (ropucha szara Bufo bufo, żaba trawna Rana temporaria, żaba wodna Rana esculenta) i ptaków (m.in. kaczka krzyżówka Anas platyrhynchos). W jego okolicy zostało przygotowane specjalne miejsce dokarmiania ptaków, znajdujące się tu także informujące o sposobach i zasadach dokarmiania ptaków.
Wspinając się schodami na Bastion Neubauera można podziwiać stopniowo odsłaniające się coraz większe obszary parku. Po wejściu na sam szczyt bastionu oczom zwiedzających ukazuje się przepięknie zaprojektowany ogród różany. Znajdujące się tu ławki pozwolą odpocząć po trudach wspinaczki i nacieszyć się wspaniałymi widokami na panoramę Gdańska. Ze szczytu bastionu widać fosę suchą, która w przyszłości ma być miejscem budowy amfiteatru.
