Archiwum

WYSTAWA z WARSZTATAMI: „Berta – chemia dla najmłodszych”

Już od 13 kwietnia zapraszamy na nową wystawę czasową „Berta – chemia dla najmłodszych”. Ta, przygotowana przez szwedzkie Centrum Nauki NAVET, wystawa to pierwsza oferta Centrum Hewelianum skierowana do dzieci w wieku 4-8 lat. Uczestniczące w naszych zajęciach dzieci będą miały możliwość zaprzyjaźnienia się ze smokiem o imieniu Berta, który w ciekawy i bezpieczny sposób wprowadzi je w fascynujący świat chemii. Nasza oferta to doskonały sposób na połączenie nauki i zabawy. Być może tak wczesne przygody w laboratorium sprawią, że to właśnie Twoje dziecko zamarzy, aby zostać w przyszłości naukowcem.

Wystawa ma formę warsztatową i ze względu na komfort pracy liczba miejsc jest ograniczona (maksymalnie 30 osób). Ekspozycja znajduje się na I p. dawnych koszar schronowych Fortu Góry Gradowej w Gdańsku przy ul. 3 Maja 9a.

Na zajęcia dla grup zorganizowanych zapraszamy w dniach 13.04 – 29.06. 2010 r., od wtorku do piątku w godzinach:

• 08:00 – 09:30
• 09:30 – 11:00
• 11:00 – 12:30
• 12:30 – 14:00

Uczestników indywidualnych zapraszamy od 13.04. – 29.06. 2010 r., w soboty i niedziele od 11:00 do 17:00.

Wejście na zajęcia w godzinach:

• 11:00 – 12:30
• 12:30 – 14:00
• 14:00 – 15:30
• 15:30 – 17:00

Liczba miejsc ograniczona (maksymalnie 30 dzieci).

2. Urodziny Centrum Hewelianum.

Urodziny to jedyny taki dzień w roku: wyjątkowy, niezapomniany i zawsze wyczekiwany. Najważniejszym i nieodłącznym elementem obchodów tego dnia jest oczywiście przyjęcie urodzinowe, kiedy to w gronie przyjaciół świętujemy kolejną rocznicę.

19 czerwca Centrum Hewelianum obchodzi 2. Urodziny.

Z tej okazji zapraszamy na wyjątkową imprezę plenerową, podczas której zaprezentujemy wszystko to, co mamy najlepsze i czym dzielimy się z Państwem już drugi rok. W programie przewidzieliśmy cały szereg atrakcji, tak aby każdy z gości znalazł coś dla siebie.

Dotknij historii, wsłuchaj się w przyrodę i zasmakuj tajemnic nauki – świętuj z nami już 19 czerwca!

Konne pokazy grupy rekonstrukcyjnej

miejsce pokazu: majdan fortu; wstęp wolny

Husaria , 10.30

Pokaz z elementami musztry paradnej wykonywany przez husarzy - jeźdźców w strojach historycznych, w pełnym uzbrojeniu. Jeźdźcy zaprezentują musztrę bojową z elementami walki i obrony konnej oraz marsze i przemarsze.

Lisowczycy, 12.00

Spektakl prezentujący kozackie zwyczaje: od tańców i śpiewów po pojedynki. Podczas występu będzie można obejrzeć pokaz władania bronią, arkanem (odpowiednik lassa) oraz widowiskowe elementy akrobatyki wykonywane w pełnym galopie - przeskoki z konia na ziemię półsaltem, przejście jeźdźca pod brzuchem konia, poczta węgierska, czyli jazda jednego jeźdźca na dwóch koniach i wiele innych, trudnych ewolucji.

Z życia kaskadera – pokaz kaskaderski, 14.30

Pokaz z udziałem publiczności - wybrane z trybuny osoby będą miały okazję uczestniczyć w prezentowanych elementach wyszkolenia kaskadera. Strącanie trzymetrowym batem czapki z głowy, przeciąganie liny oraz płonący jeździec są to tylko niektóre z atrakcji zaplanowane dla publiczności.

Występy Gwardii Reprezentacyjnej

miejsce pokazu: majdan fortu; wstęp wolny

Pokaz musztry paradnej i bojowej, 11.30

Prowadzony przez oficera dynamiczny pokaz szkolenia oddziału piechoty. Gwardziści prezentują szereg formacji bojowych, wykorzystywanych przez oddziały halabardników na XVII-wiecznych polach bitew. Pokaz urozmaicają scenki humorystyczne z życia dawnych żołnierzy.

Pokaz flagowy, 13.00 i 16.00

Pokaz jedynej tego typu grupy chorążych w Polsce, która zaprezentuje efektowne elementy żonglerki flagami z widowiskowymi podrzutami i oryginalną choreografią.

Pokaz działoczynów artylerii dawnej, 14.00

Widowiskowy pokaz prezentujący procesu przygotowania do strzelania i ładowania lekkich armat polowych - falkonetów. Pokaz zakończony salwą armatnią.

Pokaz strzelania z muszkietów , 15.00

Pokaz ładowania oraz obsługi XVII-wiecznej broni palnej w wykonaniu oddziału muszkieterów. Pokaz zakończony uroczystą salwą z muszkietów.

Obóz szkoleniowy garnizonu fortu z roku 1807

miejsce: majdan fortu; wstęp wolny

Obóz wojskowy Infanterie Regiment No 52 von Hamberger stacjonującego na początku XIX wieku na Forcie Góry Gradowej. Żołnierzom armii pruskiej towarzyszyć będą brytyjscy sojusznicy z Royal Navy (marynarze, piechota morska) oraz kobiety w strojach z epoki.

Pokazy musztry oraz stylów walki armii pruskiej , 10.00 i 16.30

Szkolenie z musztry dla publiczności zakończone wydaniem zaświadczenia wojskowego, 13.30

Zwiedzanie obozu pod opieką żołnierza z grupy rekonstrukcyjnej, 11.30, 13.00 i 14.00

Historyczne wycieczki po Forcie Góry Gradowej – 11.00 i 14.00

miejsce: Kaponiera Południowa; bilet promocyjny: 8,50 zł; czas trwania: około 1,5 godz.

W ramach historycznej wycieczki będzie można, pod opieką przewodnika, zwiedzić najciekawsze obiekty fortu wraz z wnętrzami oraz poznać fascynującą historię Góry Gradowej. W cenę biletu wliczony bilet wstępu na interaktywną wystawę z dziedziny fizyki i astronomii „Energia, Niebo i Słońce” w Kaponierze Południowej.

Historia broni – od średniowiecza po współczesność – 11.00, 12.30 i 15.30

miejsce: majdan fortu; wstęp wolny

Pokaz z udziałem publiczności omawiający rozwoju broni i historię uzbrojenia.

Średniowiecze 11.00

W programie omówienie mieczy i broni czarnej, konkurs cięcie mieczem kapusty, ładowanie i strzał z bombardy oraz strzał z hakownicy.

Broń czarnoprochowa 12.30

Prezentacja umundurowania muszkietera z bronią białą oraz pokaz ładowanie arkebuza, strzelania z muszkietu, karabinu An i rewolweru.

Wiek XX 15.30

Występ prezentujący umundurowanie i wyposażenie żołnierza oraz różne rodzaje broni: karabin Mauser, pistolet maszynowy mp40, karabin szturmowy stg44.

Wehikuł Czasu - Człowiek i Pocisk- nowa odsłona wystawy historycznej

wstęp wolny

Pokazy naukowe:

miejsce: sucha fosa Redity Napoleońskiej; wstęp wolny

• Magnesy zwykłe i niezwykłe, w godz.10.00-17.00
• Zimno, zimniej, ciekły azot, czyli co się dzieje, gdy marznie ciało (fizyczne), w godz. 10.00 – 14.30
• Niespodzianki polaryzacji i barwy, czyli kolory, których nie widzimy, w godz.10.00-17.00
• Magia elektryczności, , w godz. 10.00-17.00
• Warsztaty wielkich baniek mydlanych, w godz. 10.00 – 17.00
• Chemia wokół nas, w godz. 10.00-17.00
• Pola magnetyczne – od jonolotu do muzyki elektronicznej, w godz. 10.00-17.00
• Bańki tańczą na lodzie, czyli Dry Ice Show, w godz. 10.00-17.00
• Co tkwi w kiwi, czyli jak wygląda DNA?, w godz. 10.00-17.00 (Międzyuczelniany Wydział Biotechnologii UG-GUMed)

Wystawy:

• Berta – chemia dla najmłodszych, w godz. 10.00-17.00, wstęp wolny (laboratorium amunicyjne na Niskim Czole Kurkowym)
• Energia, Niebo i Słońce, w godz. 10.00-17.00, bilet promocyjny 3zł, (Kaponiera Południowa)

Wykłady:

• 11.00: Nasze miejsce we Wszechświecie – wykład astronomiczny, prof. A. Strobel, wstęp wolny (Koszary Schronowe, I p.)
• 11.00 i 14.00: Spektroskopia, czyli nauka o duchach, prof. dr hab. inż. Grzegorz Karwasz, wstęp wolny (poterna do Niskiego Czoła Kurkowego)
• 13.00: Spacerując Drogą Mleczną– wykład astronomiczny, prof. A. Strobel, wstęp wolny (Koszary Schronowe, I p.)
• 15.00: Apokalipsa 2012, czyli co nam przyniesie 21. grudnia 2012 roku?, dr inż. Krzysztof Ciesielski, wstęp wolny (Koszary Schronowe, I p.)

Warsztaty:

• Z kolorem pod prąd, w godz. 10.00-17.00, wstęp wolny (sucha fosa Redity Napoleońskiej)
• Widmo – tęcza informacji, dr K. Rochowicz, E. Ragan, w godz. 15.00 - 17.00, wstęp wolny (poterna do Niskiego Czoła Kurkowego)
• Perły głębokiego kosmosu, dr K. Rochowicz, w godz. 12.30-13.30, wstęp wolny (poterna do Niskiego Czoła Kurkowego)
• Samodzielne Obserwacje Słońca, M. Więcek, w godz. 12-13, 14-16, wstęp wolny (placyk przed poterną do Niskiego Czoła Kurkowego)
• Tęczowe mikroby, pokoloruj je sam, w godz. 10.00-17.00, wstęp wolny (sucha fosa Redity Napoleońskiej)

Specjalny program dla najmłodszych oraz wiele innych atrakcji dla każdego… 2. Urodziny Centrum Hewelianum 19 czerwca 2010, 10.00 – 17.00, Zapraszamy!

Ważne!

Dnia 19 czerwca główny plac fortu (majdan) zostanie zamknięty dla ruchu kołowego. Bezpłatne parkingi znajdują się naprzeciw stacji paliw (przy cmentarzu) oraz na początku ul. Gradowej. Ze względu na położenie w centrum Gdańska (nad dworcem PKP i PKS) zachęcamy Państwa do korzystania ze środków komunikacji miejskiej.

VIII Bałtycki Festiwal Nauki

Centrum Hewelianum zaprasza na edukacyjne imprezy, które odbędą się w dniach 27. i 28. maja br. na terenie dawnego Fortu Góry Gradowej w Gdańsku, w ramach VIII Bałtyckiego Festiwalu Nauki.

„W krainie Królowej Mrozu”

– 27. i 28.05.2010 r., godz. 8.30 – 15.00, uczestnictwo bezpłatne

Co dzieje się z balonem schłodzonym do temperatury poniżej -100°C? Jak zachowuje się róża po zanurzeniu w ciekłym azocie? Czy gumkę „myszkę” można… potłuc? Co to są nadprzewodniki i do czego służą? Tych i wielu innych rzeczy będzie można dowiedzieć się odwiedzając w dniach 27. i 28. maja Centrum Hewelianum i uczestnicząc w imprezie „W krainie Królowej Mrozu” (numer katalogowy: 374).

Impreza adresowana jest do uczniów wszystkich typów szkół. Pokazy będą trwały ok. 45 minut.

Liczebność grupy ograniczona (maksymalnie 35 osób). Obowiązuje wcześniejsza rezerwacja (osoba do kontaktu: Lucyna Rokitiańska, tel. 58 300 08 42 wew. 37), najpóźniej do dnia 26. maja 2010 r. Liczba miejsc ograniczona! Decyduje kolejność zgłoszeń.

„Astronomiczne SOS, czyli Samodzielne Obserwacje Słońca”

– 27. i 28.05.2010 r., godz. 8.30 – 15.00, uczestnictwo bezpłatne

Impreza astronomiczna poświęcona najważniejszej dla nas gwieździe – Słońcu.

Jeśli chcesz się dowiedzieć, jakie rodzaje aktywności zachodzą na powierzchni Słońca, co to są granule, protuberancje czy plamy słoneczne – musisz wziąć udział w imprezie „Astronomiczne SOS, czyli Samodzielne Obserwacje Słońca” (numer katalogowy: 557). Podczas tej imprezy będzie niecodzienna (ze względu na trudność i konieczność posiadania odpowiedniego sprzętu) możliwość samodzielnego obserwowania powierzchni Słońca za pomocą specjalnego teleskopu. Uwaga: przypominamy, że samodzielne próby obserwowania naszej Dziennej Gwiazdy np. przez lornetkę mogą się skończyć utratą wzroku!

Impreza adresowana jest do uczniów wszystkich typów szkół. Pokazy będą trwały ok. 60 minut.

Liczebność grupy ograniczona (maksymalnie 35 osób). Obowiązuje wcześniejsza rezerwacja (osoba do kontaktu: Lucyna Rokitiańska, tel. 58 300 08 42 wew. 37), najpóźniej do dnia 26. maja 2010 r. Liczba miejsc ograniczona! Decyduje kolejność zgłoszeń.

Grupom uczestniczącym w powyższych zajęciach, zarówno fizycznych, jak i astronomicznych, proponujemy także zwiedzanie interaktywnej wystawy „Energia, Niebo i Słońce” w promocyjnej cenie 1 zł od osoby.

Program specjalny na dzień 30 maja 2010:

• godzina 10.00 - Co o Gdańskim Towarzystwie Naukowym powinien wiedzieć każdy Gdańszczanin?

  Prezentacja multimedialna omawiająca historię działalności i dokonania Gdańskiego Towarzystwa Naukowego.

• godz. 10.00 - Najlepsze ogrzewanie - pompa ciepła.

  Punkt konsultacyjny z udziałem przedstawicieli firm instalujących pompy ciepła.

• godz. 10.00 - Efektywne i ekologiczne ogrzewanie budynków.

  Koszt ogrzewania i przygotowania ciepłej wody użytkowej ma największy udział w budżetach domowych. Dlaczego tak jest? Jak można ten koszt zmniejszyć? Na te oraz na inne pytania będzie uzyskają Państwo odpowiedź podczas prezentacji pokazującej instalacje wykorzystujące Odnawialne Zasoby Energii.

• godz. 10.45 - Kogeneracyjne źródło energii w Twierdzy Gdańsk - silnik gazowy +pompa ciepła +kocioł gazowy.

  Wycieczka połączona ze zwiedzanie, podczas której będzie można zapoznać się z konstrukcją węzła cieplnego w Kaponierze Południowej. Na zaprezentowanym przykładzie omówiona zostanie zasada pracy kogeneracyjnego źródła współpracującego z pompą ciepła czerpiącą ciepło z gruntu.

Zajęcia poprowadzi prof. Brunon Grochal. Serdecznie zapraszamy!

„Do Hewelianum NAPRZÓD- MARSZ!”, czyli obchody Nocy Muzeów w Centrum Hewelianum

Z okazji tegorocznych obchodów Nocy Muzeów przez trójmiejskie instytucje kultury Centrum Hewelianum przygotowało program specjalny eksponujący historyczny kontekst Fortu Góry Gradowej. Na program składają się dwie części, które będą się odbywały na Bastionie Jerozolimskim - w pobliżu punktu widokowego przy Krzyżu Milenijnym. Tej nocy dostępna będzie również bezpłatna wystawa historyczna „Wehikuł Czasu – Człowiek i Pocisk”.

Na małym majdanie powstanie polowa pruska kancelaria, pod której czujnym okiem odbędzie się musztra połączona z pokazem umundurowania, uzbrojenia i obsługi broni. Siła armii, jej liczebność, wyszkolenie oraz odpowiednia prezencja były tymi elementami do których władcy Pruscy przywiązywali ogromną wagę. Grupa rekonstrukcyjna zaprezentuje pełen obraz życia XIX wiecznego rekruta wcielonego do pruskiej armii opartej na zasadzie powszechnego poboru. Każdy, kto dobrowolnie zaciągnie się do armii i przejdzie stosowne przeszkolenie otrzyma certyfikat wydany przez dowódcę III batalionu szkoleniowego Infanterie Regiment No52 von Hamberger. Pokazy połączone ze szkoleniem będą się odbywały co 30 minut.

Drugą atrakcją przygotowaną na obchody Nocy Muzeów jest cykl wieczornych wycieczek z przewodnikiem. Zwiedzanie zabytkowych obiektów architektury militarnej połączone z przybliżeniem fascynującej historii kwartału Grodzisko i miasta Gdańska to okazja by w niekonwencjonalny sposób obcować z nauką. Wycieczki będą się odbywały co 30 minut. Przewidywany czas zwiedzania to jedna godzina zegarowa.

miejsce: Bastion Jerozolimski
termin: 15 maj 2010
godziny: 19:00-22:00

Zapraszamy!

Zapraszamy na 20-te urodziny teleskopu Hubble’a!

W tym roku, dokładnie 24. kwietnia, mija 20 rocznica umieszczenia na orbicie pierwszego teleskopu kosmicznego. Patron teleskopu, Edwin Hubble był jednym z najwybitniejszych amerykańskich astronomów. To on odkrył, że widoczne na niebie obiekty, które uważano za mgławice w obrębie naszej galaktyki, faktycznie są innymi galaktykami, które oddalają się od siebie a ich względna prędkość jest tym większa, im większa dzieli je odległość.

Nazwany jego imieniem teleskop również dokonał znaczących odkryć kosmicznych. Po wyeliminowaniu problemów technicznych, Kosmiczny Teleskop Hubble’a zaczął dostarczać astronomom nieocenionej wagi materiały, które niejednokrotnie zmieniały poglądy na budowę i ewolucję Wszechświata.

Kosmiczna służba teleskopu Hubble’a pomału dobiega końca. Technologia z końca XX wieku zastępowana jest nowocześniejszymi rozwiązaniami. Na orbitę wynoszone są urządzenia bardziej wyspecjalizowane, nastawione na badanie konkretnych zjawisk czy obiektów w kosmosie.

Dwudziesta rocznica wystrzelenia Kosmicznego Teleskopu Hubble’a nie może jednak przejść bez echa w Centrum Hewelianum, które – z racji chociażby patrona – szczególnie zainteresowane jest rozwojem astronomii i kosmosem.

Z tej okazji organizujemy w dniach 20-24 kwietnia akcję popularnonaukową pt. „20-tka teleskopu Hubble’a”. Od wtorku do piątku zapraszamy uczniów gimnazjów (w zorganizowanych grupach) na interaktywne warsztaty, podczas których będzie się można zapoznać z budową Układu Słonecznego, rodzajami galaktyk oraz budową samego teleskopu Hubble’a (w programie przewidziane jest m.in. budowanie modelu słynnego teleskopu). Warsztaty odbywały będą się dwa razy dziennie, tj. o godz. 9:00 i 11:00. Rezerwację dla grup szkolnych prowadzi p.Magdalena Więcek pod numerem telefonu (58) 300 08 42 wew. 37. Udział w warsztatach jest bezpłatny. Grupom uczestniczącym w zajęciach astronomicznych proponujemy także zwiedzanie interaktywnej wystawy „Energia, Niebo i Słońce” w promocyjnej w cenie 1 zł od osoby.

Z kolei w sobotę 24 kwietnia, czyli dokładnie w 20-tą rocznicę wyniesienia teleskopu, zapraszamy do odwiedzenia wystawy „Energia, Niebo i Słońce” w godzinach 10-17. Tego dnia zaplanowaliśmy dla Państwa szereg atrakcji związanych z teleskopem Hubble’a i dokonanymi za jego pomocą odkryciami. Wszyscy chętni będą mogli wziąć udział w warsztatach o podobnej treści, jak prowadzone w ciągu tygodnia – za poprawne wykonanie zadań przewidujemy drobne upominki astronomiczne. Wystawione zostaną również, wykonane podczas zajęć dla szkół, modele teleskopu Hubble’a. Zwiedzający będą mogli wybrać najładniejszy i najlepiej wykonany model, a jego Autorzy otrzymają nagrodę specjalną. W tym dniu obowiązywać będą promocyjne bilety w cenie 3 zł. Natomiast osoby urodzone w 1990 roku (dwudziestolatkowie) oraz osoby urodzone 24. kwietnia (dowolnego roku) będą mogły wejść na wystawę bezpłatnie.

Serdecznie zapraszamy do świętowania wspólnie z nami tej wspaniałej rocznicy!

WYSTAWY ASTRONOMICZNE: „Zodiak Jana Heweliusza” i „Wszechświat z Ziemi”

Już od 12 stycznia zapraszamy Państwa na wystawy astronomiczne „Zodiak Jana Heweliusza” i „Wszechświat z Ziemi”. Przygotowując ekspozycję chcieliśmy przybliżyć zwiedzającym fascynujący temat obserwacji astronomicznych dawniej i dziś.

Niebo intryguje ludzi od najdawniejszych czasów. Sięgając do imponującego dorobku naukowego Jana Heweliusza zapraszamy na wystawę „Zodiak Jana Heweliusza” przybliżającą dokonania tego sławnego gdańskiego astronoma. Oprócz plansz ze wspaniałymi rycinami Zodiaku autorstwa Heweliusza znajdują się tu także interaktywne stanowiska łączące naukę z zabawą. Poznawanie astronomicznych osiągnięć Gdańszczanina Tysiąclecia ułatwiają specjalnie przygotowany program zająć warsztatowych dla grup szkolnych oraz wiedza kompetentnych astronomów.

Zwiedzający wystawę będą mieli również możliwość przyjrzenia się najnowszym obserwacjom nieba. Prezentowana wystawa „Wszechświat z Ziemi”, została przygotowana w ramach obchodów roku astronomii przez międzynarodową grupę projektową "From Earth to the Universe". Zwiedzający mogą podziwiać najpiękniejsze obrazy kosmosu wykonane w obserwatoriach astronomicznych na całym świecie zaprezentowane w formie wielkoformatowych zdjęć oraz prezentacji multimedialnych.

Obie wystawy można zwiedzać do 28 lutego br., od wtorku do niedzieli, w godzinach 9.00-15.00.

Dodatkowo w każdą środę odbywać się będą warsztaty astronomiczne pt. „Zodiak – kosmiczny zwierzyniec”. Zajęcia poprowadzi dr Krzysztof Rochowicz, astronom współpracujący z Centrum Hewelianum. Liczb miejsc na warsztatach jest ograniczona.

Wystawy zostały zainstalowane na I p. w budynku koszar schronowych - Fort Góry Gradowej w Gdańsku, ul. 3 Maja 9a.

Zarówno wstęp na wystawy, jak i udział w warsztatach jest bezpłatny.

Rezerwację dla grup szkolnych prowadzi p. Dorota Cieślicka (tel. 58 300 08 42 wew. 39).

WYSTAWA „WSZECHŚWIAT Z ZIEMI”

Wędrówkę po nocnym niebie rozpoczynamy od najbliższego towarzysza Ziemi - Księżyca. Ten jedyny naturalny satelita Ziemi jest odległy o jedyne 380 tys. km. Następnie przejdźmy do najciekawszych obiektów Układu Słonecznego - Saturna bogatego w przepiękne lodowe pierścienie oraz Urana - jedynej planety, która porusza sie po orbicie okołosłonecznej turlając sie niczym beczka (oś obrotu planety usytuowana jest prostopadle do osi obiegu wokół Słońca). Wędrując dalej do obiektów spoza Układu Słonecznego możemy obserwować: gromady kuliste skupiające tysiące gwiazd pamiętających zapewne początki wszechświata, czy też gromady otwarte (np. Plejady) złożone nawet kilkuset gwiazd, zwanych często kosmicznym żłóbkiem ze względu na ich młody wiek.

Jednak najpiękniejszymi obiektami na niebie są z pewnością mgławice, np. Mgławica Kocie Oko, czy też Koński Łeb, powstałe po wybuchu gwiazdy.

Kolejny krok to odwiedziny sąsiedniej galaktyki w Andromedzie (M31), która najprawdopodobniej jest bliźniaczką naszej Drogi Mlecznej. Galaktyki często łączą się w pary, jak Galaktyka Whirlpool czy też tzw. Kwintet Stefana (aż pięć galaktyk).

Pora odwiedzić krańce poznanego dotąd wszechświata - zdjęcie wykonane teleskopem kosmicznym, tzw. Ultra Głębokie Pole Hubble'a (ang. Hubble Ultra Deep Field) ukazuje najodleglejsze jego obszary - setki a nawet tysiące galaktyk pozostawiają wiele do myślenia.

Za pomoc w organizacji wystawy dziękujemy Olsztyńskiemu Planetarium i Obserwatorium Astronomicznemu i Galerii Sztuki Współczesnej BWA w Olsztynie.

WYSTAWA: ZODIAK JANA HEWELIUSZA

Zodiak jest rozciągającym się na sferze niebieskiej pasem, na tle którego możemy zaobserwować Słońce, Księżyc i planety. Już od starożytności dzielono go na 12 równych części, nadając nazwy od mieszczących się w nim gwiazdozbiorów.

W roku 1922 na mocy uchwały Międzynarodowej Unii Astronomicznej przyjęto podział całej sfery niebieskiej na 88 konstelacji, spowodowało to pewne komplikacje, nawet w przypadku zodiaku. Dla przykładu, droga Słońca wśród gwiazd (ekliptyka) przebiega przez 13 gwiazdozbiorów (pomiędzy Strzelca a Skorpiona wcisnął się bowiem fragment Wężownika).

Poznajmy nieco bliżej zodiak tradycyjny, składający się z 12 części. Przyjrzyjmy się, jak widział i przedstawiał go Jan Heweliusz w swym dziele Firmamentum Sobiescianum. Dowiedzmy się również o trzynastym tajemniczym gwiazdozbiorze – Wężowniku.

Za pomoc w organizacji wystawy dziękujemy Bibliotece Gdańskiej Polskiej Akademii Nauk.

Wystawa interaktywna „ŻYCIE”

Od 19 maja do 15 lipca 2009 roku Centrum Hewelianum gościło sprowadzoną po raz pierwszy do Polski z Wielkiej Brytanii wystawę interaktywną „Życie”. Ekspozycja została przygotowana specjalnie z myślą o dzieciach i młodzieży, aby w prosty i ciekawy sposób przybliżyć im tajemnice życia.

Dwadzieścia pięć interaktywnych stanowisk, poprzez zabawę i bezpośrednie doświadczenie, wyjaśniało na pierwszy rzut oka skomplikowane zagadnienia biologiczne. Eksponaty pokazywały zagadki budowy i funkcjonowania ludzkiego ciała. Zwiedzający mogli zrozumieć mechanizm trawienia, poznać układ narządów wewnętrznych człowieka. Wystawa pozwalała również zrozumieć zasady działania narządów zmysłu i umożliwiała spojrzenie na świat oczyma zwierząt. W przystępny sposób wyjaśniała skomplikowany proces fotosyntezy oraz wprowadzała w fascynujący świat systematyki i różnorodności form życia na Ziemi.

Eksperymentowanie na wystawie „Życie”, pod czujnym okiem animatorów, umilały kołysanki prenatalne łączące dźwięki bicia serca matki, ruchy dziecka z ciekawymi aranżacjami muzycznymi.

Wielki Zderzacz Hadronów

W dniu 10 września 2008 roku Europejska Organizacja Badań Jądrowych (CERN) uruchomiła na granicy Szwajcarii i Francji największe w historii urządzenie badawcze – Wielki Zderzacz Hadronów (Large Hadron Colider – LHC). Problemy techniczne spowodowały, że eksperymenty, które miały być za jego pomocą przeprowadzone odłożone zostały o rok. Jednak już dzisiaj można zapoznać się z jego budową i oczekiwanymi rezultatami zwiedzając wystawę „Wielki Zderzacz Hadronów – Jak to działa?”, którą przygotowali fizycy z Politechniki Warszawskiej współpracujący z instytucjami związanymi z CERN. Centrum Hewelianum przygotowało gdańską edycję tej wystawy, którą można było odwiedzić w dniach 15-21 czerwca na terenie Gdańskiego Parku Naukowo-Technologicznego. Przy pomocy pracowników i studentów Wydziału Fizyki Technicznej i Matematyki Stosowanej Politechniki Gdańskiej (partnera wystawy) przez 7 dni mieszkańcy Gdańska i osoby odwiedzające Gród nad Motławą mogli zapoznać się nie tylko z podstawowymi elementami samego zderzacza, ale również przeprowadzić eksperymenty potwierdzające prawa fizyki, które leżą u podstaw największego eksperymentu w dziejach ludzkości. Zwiedzający mogli samodzielnie zmierzyć prędkość światła za pomocą ... kuchenki mikrofalowej i wafelka, zobaczyć promieniowanie kosmiczne, czy też ilość promieniowania przenikającego stale przez nasze ciała oraz pojeździć lewitującym pociągiem. Codziennie tajniki fizyki przybliżali zwiedzającym zaproszeni goście w ramach organizowanych przy okazji wystawy otwartych wykładów popularnonaukowych.

Zapraszamy do obejrzenia galerii zdjęć z wystawy.

Na chwilę przed otwarciem...	Dyrektor PKFM „Twierdza Gdańsk”, Przemysław Guzow, otwiera wystawę	Wystawa już otwarta...	Prawie jak LHC, czyli akcelerator... piłeczek pingpongowych
A może to jest pomysł na Kolej Metropolitalną? Lewitujący „pociąg” z nadprzewodnika wzbudzał największe chyba zainteresowanie na wystawie.	Na wystawie można było nie tylko dowiedzieć się czegoś o LHC, ale nawet dotknąć fragmentów jego wyposażenia.	Wyznaczanie prędkości światła za pomocą kuchenki mikrofalowej i wafelka – wyniki wychodziły nawet niezłe.	Emocje sięgały zenitu, gdy prof. Kusz losował zwycięzców konkursu o LHC.
Od lewej: Jan Daniluk – prowadzący losowanie, Marek Pawłowski – członek komisji konkursowej, Bogusław Kusz – losował zwycięzców, Tomasz Żochowski – laureat I nagrody i Leszek Wicikowski - członek komisji

Fiat Lux. Od Witelona do tomografu optycznego.

Od 20 października 2008r. do 15 lutego 2009r. gościła w Centrum Hewelianum wystawa „Fiat Lux. Od Witelona do tomografu optycznego”. Koncepcję ekspozycji opracowali wspólnie prof. Grzegorz Karwasz z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz pan Michał Kłosiński z Muzeum Okręgowego w Toruniu. Wystawa skoncentrowana była wokół jednej tylko dziedziny fizyki – optyki. Całość ekspozycji podzielona była na trzy podstawowe ścieżki tematyczne. Pierwsza pokazywała historię optyki od średniowiecza, czyli czasów Erazma Witelo, poprzez czasy Galileusza i Heweliusza, czyli pierwsze obserwacje za pomocą przyrządów optycznych, aż po najnowocześniejsze urządzenia optyczne, czyli interferometr i tomograf optyczny. Druga ścieżka – przeplatająca się na wielu stanowiskach z tą pierwszą – pokazywała optykę w jej zastosowaniach. Zwiedzający mogli zapoznać się z zasadą działania i budową lunet i teleskopów, okularów, aparatów fotograficznych czy innych urządzeń optycznych, ale również zobaczyć piękno ukryte w zjawiskach optycznych, często z tego powodu wykorzystywanych w ozdobach czy wyrobach jubilerskich. Trzecia ścieżka tematyczna to czysta optyka: prosto pokazane podstawowe prawa i zjawiska optyczne, takie jak prawo odbicia i załamania, polaryzacja, rozproszenie i rozszczepienie światła i inne.

Nauki Dawne i Niedawne

Pierwszą wystawą czasową, inaugurującą działalność Centrum Hewelianum, była sprowadzona z Krakowa ekspozycja „Nauki dawne i niedawne”. Twórcami tej wystawy, która gościła u nas w okresie od 7 lipca do 28 września 2008r., są prof. Jerzy Kreiner, dr Ewa Wyka i dr Maciej Kluza z Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego. Ekspozycja podzielona była na trzy grupy tematyczne. Pierwsza dotyczyła fal i ich właściwości. Zwiedzający mogli dowiedzieć się, czym różni się fala dźwiękowa od świetlnej, z jakich podstawowych barw składa się światło białe i jakie są różnice między światłem emitowanym przez różne lampy oraz na czym polega różnica między światłem spolaryzowanym i niespolaryzowanym.

Druga część ekspozycji poświęcona była rozwojowi przyrządów obliczeniowych na przestrzeni wieków. Zwiedzający mogli zapoznać się z zasadą działania starożytnego abakusa, wykonać obliczenia za pomocą liczydeł lub kostek i cylindrów Napiera a nawet zapoznać się z przyrządem, który jeszcze w II połowie XX wieku był podstawowym narzędziem każdego inżyniera, czyli z suwakiem logarytmicznym. Zwieńczeniem tej części ekspozycji był komputer – najnowocześniejsze urządzenie służące do wykonywania obliczeń.

Ostatnia część wystawy poświęcona była astronomii. A ponieważ trudno na kilku stanowiskach opowiedzieć wszystko o całej astronomii, Autorzy wystawy skupili się na jej bardziej praktycznych aspektach. A cóż może być w astronomii bardziej praktycznego niż wyznaczanie za pomocą położenia ciał niebieskich czasu lub własnego położenia na Ziemi? Zwiedzający mogli zatem zapoznać się, jakimi metodami posługiwali się na przestrzeni wieków ludzie by patrząc w niebo znaleźć swoje miejsce na Ziemi lub określić godzinę. Od przyrządów najstarszych, jak laska Jakuba czy klepsydra, poprzez torquetum i zegary słoneczne, wycieczka prowadziła ku współczesności – do lokalizatora GPS i zegara atomowego.