“BALTIC CULTURE AND TOURISM ROUTE FORTRESSES”

„Baltic Fort Route” - podróże szlakiem nadbałtyckich twierdz- był to międzynarodowy program skupiający instytucje z Litwy, Niemiec, Polski oraz Rosji. Jego realizacja przyczyniła się do upowszechnienia unikatowych zabytków architektury militarnej, otaczającej je przyrody oraz łączącej się z nimi historii Europy.

Twierdze z biegiem czasu traciły swą dawną, militarną funkcję lecz na trwałe wpisały się jako ważny element dziedzictwa kulturowego. Współcześnie budowle tego typu stają się centrami kultury, rozrywki lub nauki, umożliwiając spędzenie czasu wolnego w wyjątkowym i ciekawym otoczeniu. Niektóre z twierdz Europy Wschodniej uległy znacznym zniszczeniom przez działania wojenne i w chwili obecnej, bez pilnej renowacji, bezpowrotnie znikną z mapy Europy.

W ramach współpracy międzynarodowej udział w projekcie wzięło czternaście twierdz:

• Cytadela Spandu/ Berlin
• Fort Hahneberg/ Berlin
• Twierdza Dömitz/ Dömitz
• Fort Grodzisko/ Gdańsk
• Twierdza Wisłoujście/ Gdańsk
• Fort Gorgast/ Gorgast
• Twierdza Boyen/ Giżycko
• Twierdza Królewiec/ Kaliningrad
• Twierdza Kołobrzeg/ Kołobrzeg
• Twierdza Kostrzyn/Kostrzyn nad Odrą
• Twierdza Kowno/ Kaunas
• Twierdza Modlin/ Nowy Dwór Mazowiecki
• Twierdza Peitz/ Peitz
• Twierdza Świnoujście/ Świnoujście

Program spotkał się także z zainteresowaniem środowiska naukowego - w projekcie brali udział pracownicy ośrodków szkolnictwa wyższego:

• Uniwersytet Europejski Viadrina/ Frankfurt nad Odrą
• Humboldt-Universität/ Berlin,
• Uniwersytet Witolda Wielkiego/ Kowno
• Uniwersytet Technologiczny/ Kowno
• Instytut Architektury i Budownictwa/ Kaliningrad

Dziewiętnastu partnerów wspólnie wskazywało na szerokie możliwości przekształcania historycznych fortyfikacji miejskich w centra kultury, sztuki, rozrywki i turystyki. Bardzo ważnym osiągnięciem spotkań, wizyt studyjnych oraz konferencji było wyraźne zwrócenie uwagi środowiska naukowego na wiele konkretnych tego typu obiektów, które wymagają ochrony oraz planu zagospodarowania. Dodatkowym celem spotkań była konfrontacja dotychczas stosowanych w tych instytucjach instrumentów i działań promocyjno-marketingowych. Dzięki szerokiej skali poruszanej problematyki realizacja projektu wyraźnie przyczyniła się do podkreślenia znaczenia zabytków architektury militarnej w przestrzeni miejskiej.

Pokazanie różnych możliwości adaptacji architektury fortyfikacyjnej odbyło się poprzez udział w „Baltic Fort Route” instytucji stanowiących przykład tzw. „dobrej praktyki” w tej dziedzinie.

Połączenie doświadczeń zawodowych ekspertów z instytucji naukowych oraz pracowników instytucji zarządzających twierdzami miejskimi stwarzało dodatkowo możliwość nawiązania współpracy i ustalenia strategii rozwiązań dotyczących ochrony zabytków przyrody na terenach dawnych fortyfikacji.

Projekt realizowany był od stycznia 2005 do czerwca 2007. W jego ramach przygotowano warsztaty odbywające się w Dömitz, Kostrzynie, Kownie, spotkania w Kostrzynie i Berlinie oraz międzynarodową konferencję naukową: „Research, protection, reconstruction and rehabilitation of fotresses.” (10-13 marzec 2007, Kowno).

Partnerem wiodącym była polska instytucja z Kostrzyna nad Odrą.